Kıymetli edebiyatçımız Rıfat İlgaz

20:43:00

Bugün  gittiğim kitap fuarında saygıdeğer Rıfat Ilgaz'ın oğlu Aydın Ilgaz ile tanıştım uzun bir süre sohbet ettik.Rıfat Ilgaz'ı anlattı. Onun hakkında sadece Hababam Sınıfı ile sınırlı kalan bir bilgimin olduğunu farkettim.Ve tabikide  Rıfat Ilgaz'ın iki adet şiir kitabını aldım. Yazabilmek icin çokça okumak gerek :) Uzun lafın kısası bu posta Rıfat Ilgaz'ı anlatan bir yazı iliştireyip müsaade isteyeyim... Keyifli okumalar :)



1911 yılında Kastamonu'nun Cide ilçesinde doğdu. Yedi kardeşin sonuncusu olan Ilgaz'ın doğum tarihi kesin olarak belli değildi. Nüfusa göre 7 Mayıs 1911 olan doğum tarihi, annesinin söylemesiyle "derin kar"dadır. Bu da, Ilgaz'ın demesiyle,1910'un Şubat'ına rastlamaktadır.[3] Ortaokuldayken liseye devam edip üniversite okumak istemesine ve öğretmenlerinin bu konuda onu desteklemesine rağmen babasının vefatı nedeniyle Kastamonu Muallim Mektebi'ne (öğretmen okulu) girdi.[4]Mezun olduktan sonra Gerede ve Akçakoca'da ilkokul öğretmenliği yaptı. 1932'de kızı Gönül doğdu. Daha sonra Gümüşova'ya başöğretmen olarak atandı. 1933 yılında askere alındı. 1936'da Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat bölümüne girdi ve1938'de mezun oldu. Mezuniyetinden sonra Adapazarı'na atanan Ilgaz, vereme yakalandığı için öğretmenlik yapamadan buradan ayrıldı ve İstanbul Yakacık Sanatoryumuna yattı.
İstanbul'dayken hem KaragümrükOrtaokulu'nda Türkçe öğretmenliği yapıyor hem de fakültede felsefe okuyordu. II. Dünya Savaşı'na denk gelen bu dönemler daha sonra edebiyatında da oldukça etkili oldu. Örneğin savaş Karartma Geceleri romanının arka planında yoğun olarak hissedilmektedir. 1943 yılında Karagümrük Ortaokulunda bir öğretmenle kavga ettiği içinNişantaşı'na sürüldü. Aynı yıl ağabeyinin de bulunduğu Tosya'da deprem olunca oraya gitti ve daha sonra izlenimlerini gazetede yazdı. Ayrıca bir de bu deneyimi yansıtan Tosya Zelzelesi şiirini yazdı.
1944'ün Ocak ayında yayınladığı Sınıf kitabıyla adliyeler ve hapishaneyle tanışmış oldu. Bir süre saklanan Ilgaz, 24 Mayıs1944'te Birinci Şubeye teslim oldu.[5] 6 aya çarptırılan yazar, hapishaneden çıktığında hem öğrenciliğini hem de öğretmenliğini kaybetmişti. Sağlığı da oldukça bozulan Ilgaz, Heybeliada Sanatoryumuna yattı. 1946 yılında öğretmenliğe kısa bir süreliğine dönse de, sonunda 1947'de temelli olarak bu şansı kaybetti. Bununla birlikte sanatoryuma yatabilme hakkını da kaybetmiş oluyordu.
Hayatı dergi ve gazetecilik ile şiir yazarak geçiyordu. 1953 yılında Devam kitabı da toplatıldı ve yazar hakkında soruşturma açıldı. 27 Mayıs'tan hemen önce gönderilmesi planlanan sürgünden 27 Mayıs 1960 askeri müdahelesiyle kurtuldu. 1966'da Ilgaz'ın oyunlaştırdığı Hababam Sınıfı romanı Ulvi Uraz Tiyatro Topluluğu tarafından sahnelendi. Aynı oyun 1969 yılındaİstanbul Tiyatrosu'nda sahneye kondu. Aynı yıl Çatal Matal oyunu da Ankara Sanat Tiyatrosu'nda sahnelendi.
1971'de kızı Defne doğdu. Aynı yıl Basın Şeref Kartı aldı. Bu yıl ayrıca Sınıf Yayınları'nı kuran yazar kendi kitaplarını yayımlamaya başladı. İlk denendiğinde sansüre takılan Hababam Sınıfı, Umur Bugay'ın senaryosuyla sansürden geçti ve Ertem Eğilmez'in yönetmenliğinde çekildi. Fakat yazar bu durumdan hoşnut değildi, çünkü sansürden geçmeyi başaran senaryo eserin bütün toplumsal eleştirilerinden arıtılmış ve sadece eğlencelik bir komedi haline getirilmişti.[6]
Onlar, Hababam Sınıfı'nın özüne saygı gösterilerek çevrilmiş filmler değildi. İçeriği bakımından, tezi bakımından aykırı. Ben eğitimi eleştiririm. Kopyacılığı, ezberciliği... Senaryoyu yazanlar öğrenci velilerine başlıyorlar çıkışmaya. [...] Hemen dava açtım.

Semih Poroy'un çizgisiyle tutuklanışı
Belgeselden alınan ekran görüntüsü
Filmin başarısından sonra 6 film daha yapıldı. 1974'te emekli olan Ilgaz, Cide'ye yerleşti.12 Eylül (1980) döneminde Cide'de bulunan Rıfat Ilgaz sürekli tehdit ya da rahatsız ediliyordu. Örneğin, bir gün oturduğu evin karşısındaki binaya Rıfat Ilgaz evden atılmadığı takdirde evin taranacağına dair not asılır.
28 Mayıs 1981 gecesi Rıfat Ilgaz Yıldız Karayel romanını yazmaktayken gözaltına alındı.[7] Gözleri bağlanarak ve zincirlenerek merkeze kadar yürütülen yazar,KastamonuEt Balık Kurumu mezbahasından bozma hapishaneye kondu.[8] Doktor muayenesi isteyerek hastalığını kanıtlayınca jandarma tarafından Ballıdağ Sanatoryumuna yatırıldı. Gözaltına alınmasının belirli bir nedeni zaten bulunmamaktaydı ve genel sorgudan sonra serbest bırakıldı. Oğlu Aydın Ilgaz ile yaşamak üzere İstanbul'a döndü.
Öncelikli olarak şiir ve öykü olmak üzere yazmaya devam etti. Adına etkinlikler ve festivaller düzenlendi. Fikri Sağlar'ın Kültür Bakanlığı döneminde devlet tarafından bir çeşit itibar iadesi olacak şekilde Kültür Bakanlığı plaketi verildi.
2 Temmuz Sivas Madımak Olayı'nda başta yakın dostu Asım Bezirci olmak üzere birçok kişinin katledildiği haberine çok üzülen Ilgaz, bundan 5 gün sonra, 7 Temmuz 1993'te evinde vefat etti ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na, Asım Bezirci'nin yanına defnedildi.

Alişim

Kasnağından fırlayan kayışa 
kaptırdın mı kolunu Alişim! 
Daha dün öğle paydosundan önce 
Zileli'nin gitti ayakları. 
Yazıldı onun da raporu: 
"İhmalden!" 
Gidenler gitti Alişim, 
boş kaldı ceketin sağ kolu... 
Hadi köyüne döndün diyelim, 
tek elle sabanı kavrasan bile 
sarı öküz gün görmüştür, 
anlar işin içyüzünü! 
Üzülme Alişim, sabana geçmezse hükmün 
Ağanın davarlarına geçer... 
Kim görecek kepenek altında eksiğini 
kapılanırsın boğaz tokluğuna. 
Varsın duvarda asılı kalsın bağlaman 
beklesin mızrabını. 
Sağ yanın yastık ister Alişim, 
sol yanın sevdiğini. 
Ama kızlar da, emektar sazın gibi, 
çifte kol ister saracak!

Rıfat Ilgaz

Bunları da Beğenebilirsin

8 yorum

  1. Ne kadar güzel anlatmışsınız vede şanslı Kıymetli usta Edebiyatçı Rıfat Ilgaz
    Oğlu Aydın Ilgaz la Tanışmışsınız Öyle ki Biz Sadece Ustayı Hababam Sınıfıyla Ve Şiirleriyle Tanımıştık Öyle ki neler yaşamış neler görmüş Ama Bize böyle güzellikleri Bıraktığı için Ustaya Teşekkür ederiz Allah Rahmet eylesin ..Teşekkürler ..

    YanıtlaSil
  2. En çok hababam sınıfıyla tanıdık seni rıfat ılgaz :)

    YanıtlaSil
  3. bacaksız serisinin kalbimde özel bir yeri vardır..hatırlattığınız için teşekkürler..

    YanıtlaSil
  4. Yurdumuzun çalkantılı siyasi havasından nasibini almış bir edebiyatçımızdır. Gün olur baş tacı edilir, devran döner yere çalınır. Devletimiz yazar-çizer takımından hoşlanmaz. Sevgilerimle...

    YanıtlaSil
  5. Neler yaşamış... Hababam Sınıfı'nın orjinaline bağlı olduğunu ve yazarın filmi beğenmediğini bilmiyordum. İlk defa okudum hayat hikayesini. Teşekkürler.

    YanıtlaSil
  6. Merhabalar.
    Rahmetli Rıfat Ilgaz ile igili verdiğiniz bilgler ile o güzel şiiri için çok teşekkür ederim. Kaleminize ve yüreğinize sağlıklar dilerim. Eli kalem tutup da başına iş kalmayan kalmamış! Merhumu da sürgünden 1960 ihtilali kurtarmış. Ne garip bir ülkeyiz değil mi?
    Selam ve dualarımla.

    YanıtlaSil
  7. Bu güzell bilgiler ve şiir için teşekkürler berika. zaten rıfat ılgazın şiirlerini seviyordum. Hayatının bu bilmediğim bazı yönleriyle daha da sevdim.
    Gülücüklü Kal...

    YanıtlaSil
  8. Kıymetli yorumlarınız için çok tesekkür ederim... :)

    YanıtlaSil